Главная » Файлы » сообщество учителей » коучинги

Отансыз адам - бейшара адам


17.09.2018, 15:19
Отансыз адам – бейшара адам
Отансыз адам — қай жерде жүрсе де бейшара адам. Өзіңнің еліне, Отаныңа, жеріңе, ата-бабаңның төккен қаны мен теріне адал болуың керек. Қайда жүрсе де, не істесе де қазағын-елін ойлап, осыны көркейтсем, кіндік қаным тамған елім аман болып, оның дәрежесі жоғары болса, қай мемлекетке барсам да мені сыйлайды деген түсінікте болу керек.
Нұрсұлтан Назарбаев
Туған жер-әрбір адам үшін ыстық. «Туған жердей жер болмас, туған елдей ел болмас» кез-келген адам өз Туған жерінің айырылмас бөлігі. Отан-киелі мекен, қастерлі қоныс, кіндік қаның тамған жер.Отанымыздың әрбір тасы мен топырағы киелі. Туған жер-қасиетті өлке.
Әр адам оның өткенін, қазіргісін, болашағын айқын тануы керек.Және елдің, жердің өсіп, дамуы осы үшеуімен тікелей байланысты.Міне,сондықтан да бала кезінен адамда отанға деген сүйіспеншілік оянады. Әрбіріміз үшін Отан сүю туған жер, туған көше, туған қала, туған ауыл және кішігірім отанымыз отбасымыздан басталды.Адам өткенін білмей, болашаққа нық қадам баса алмайды. Біздің еліміздің тарихы сонау Керей хан мен Жәнібек хан құрған «Қазақ хандығынан» басталады. Тарихқа көз жүгіртсек, талай қиындықтар мен тағдырдың соққылары қазақ еліне көп кесірін тигізген.Бұл күресте талай батырлар еліміз үшін күрескен. Билер, шешендер мен хандар елдің бірлігі үшін, ел тәуелсіздігі үшін талай бастарын қауіпке тігіп, қорғай білген. Және бірнеше жыл бұрын осы «Қазақ хандығының 550 жылдығын» салтанатты түрде атап өттік. Ал XIX-XX ғасырда империя меншігіне айналған жерімізді азат етеміз деп С.Датұлы, И.Тайманұлы, М.Өтемісұлы, А.Иманов сияқты батырларымыз халық көтерілісін басқарып, халықты бірлік пен татулыққа, тәуелсіз, азат болуға шақырды.Ал осы жылдары көтеріліс бастамаса да, халықты білім,ғылымға шақырғандар да аз емес. Олар: Шоқан, Абай, Ыбырай секілді қазақтың бір туар азаматтары болатын. Ә.Бөкейханұлы,М.Жұмабаев, М.Дулатұлы сияқты халық ұлдары ұлт санасын оятты, «елім» деп еңіреп, «халқым» деп қайысқан, адал да, қайырымды кісілер болды. Олардың әр қайсысы біз үшін бір төбе және үлгі болып табылады.Және еліміздің ресми түрде тәуелсіздік алуы үшін де күрескендер аз емес. Соның бірі біздің елбасымыз Н.Ә.Назарбаев. Ол біздің еліміздің басшысы ғана емес, ұлт көшбасшысы. Оның біздің елімізге тигізген пайдасы өте зор, қазіргі таңда дамыған елу елдің қатарына қосылдық, бұл біз үшін үлкен жетістік.Біздің Қазақстан-көп ұлтты мемлекет. Бейбітшілік пен достыққа, татулықта бірге әр ұлт өкілдерімен жұмыс жасай аламыз. Бұл да біздің егемендігіміздің белгісі.Бүгінгі таңда біздің қыран ұшса қанаты талатын, құлан жортса тұяғы тозатын ұлан-ғайыр жеріміз, өзіміздің мемлекетімізді айқындайтын рәміздеріміз, елдің танылуына себепкер тіліміз, дініміз, салт-дәстүріміз және дамып-өсіп келе жатқан жас Астанамыз бар.Бұның бәрі қазақ халқының байлығы мен қазынасы. «Тәуелсіз қазақ елі бар.Әлемде егемен Қазақстан бар.Оның көп ұлтты тату халқы бар. Қуатты экономикасы, сенімді саяси жүйесі бар. Ең бастысы –бүгіннен нұрлы болашағы бар. Және сол күнге берік сенім бар» Еліміз өсіп-өркендеп, алдыңғы отыз елдің қатарына қосылу біздің ендігі мақсат,міндетіміз.Және біздің еліміздің осы күнге жетуі бабаларымыздың желеп-жебеуімен, Елбасының бастап-бағамдауымен, халықтық татулық-бірлігімен,қолдап-қуаттауымен келгенін ұмытпайық. Егер елім деп еміренген ұлы,жалындаған жастары, тілі мен ұлтын құрметтегін халқы болса, онда Қазақстан одан әрі дамып,мәңгілік ел қатарына қосылып, бүкіл дүниежүзін бойындататын жарқын болашақты ел болмақ. Осындай дамушы , азат, дербес Туған жерім барда мен ешқашан Отанға деген сүйіспеншілігімді жоғалтпаймын. Туған жерім барда мен кең тыныстаймын, өзімді тым еркін ұстай аламын. Міне осы шексіз бақыт қой, өз атамекенің, өз отаның, өз жерің бар және солармен бүкіл әлемге таныла аласың. «Отан — оттан да ыстық» деген дана халқымыз, адам баласының жүрегінде ең бірінші, ақ сүт берген туған анасына деген сезім орын алса, екінші, Отанға деген жалынды, ыстық сезім орын алады екен. Мен өз Отанымды, туған жерімді, құдіретті елімді сүйемін және мақтан етемін. Өз елімнің дамуына теңізге тамған тамшыдай болса да үлесімді қосамын деп ойлаймын. «Туған жерім менің- Қазақстаным» деген жас жүрегімнен шыққан асыл сөзді мақтанышпен, асқақтықпен айта аламын. Талай жылғы ұлы дүбір, дүрбелеңнен кейін жарқын болашақтың таңы атып, еркіндік пен теңдік есігін айқара ашты. Еліміздің күні оңынан туып, жарық жұлдыздар шоғыры ұлттық намыс пен арымызды тудай желбіретті. Әрине, бұл күн оңайлықпен келмегені белгілі. Еліміздің арыстары талай жылдар басын тау мен тасқа ұрып, тар жол тайғақ кеше жүріп, еліміздің болашағы, келер ұрпақтың бақытты ғұмыры үшін аянбай күресіп табандылық пен асқан қайсарлық, шыдамдылық пен беріктік танытты.Олар біздің мақтаныштарымыз бен қайсар бетке ұстар ата-ағаларымыз, олардың жасаған әрбір ісі тариха алтын әріптермен қалады. «Отаншылдық рухы бізге ауадай қажет» дегендей енді ғана өсіп келе жатқан Туған жерімізді біздей жастар ғана дамыта алады, сондықтан Отанды сүйіп, отансүйгіштікке бас бұрып, еліміздің әлемге танылуы үшін көп тер төгуіміз қажет.Елбасымыздың «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» атты мақаласында өз Отанымыз Қазақстанның көркеюі үшін алдымызға көп мақсат қойды. Және оны біз Туған жеріміз үшін бұлжытпай орындайтын боламыз.Біздің еліміздің табиғаты өте сұлу. Биік-биік асқар тау, мөп-мөлдір көлдер, неше түрлі өсімдіктер мен дәрілік қасиеті бар шөптер өседі. Қазақстан жерінде аңдар мен құстар, неше түрлі жануарлар өмір сүреді. Сол жерде біздің ата-бабаларымыз, батырларымыз, ақындарымыз, ғалымдарымыз туып өскен.Осындай тамаша жерде туып, өсіп жатқан біз бақытты ,әрі қаны да ,жаны да таза нағыз Қазақ елінің рухани бай және ұлттық санасы дамып келе жатқан жасампаз елміз. Туған жеріміздің ең маңызды белгісі ол біздің рухани сана-сезіміміз ұлттық дәстүрлеріміз, біз оларды мақтан тұтамыз.Осы шығармамды Елбасының мына сөзімен аяқтағым келеді: «XXI ғасыр қазақ халқының жұлдызы жанатын ғасыр болатынына сенемін» және бұл сенімді ақтауға тырысатын жастар көп болғанын қалаймын және біз жастар өз еліміздің патриоты, адал ұрпағы боламыз.Мен өз елімді, тәуелсіз Туған жерімді шексіз сүйіп, қастерлеп өтемін.Оның әрбір жұмыр дүниесі мен үшін қасиетті де, қастерлі.
Туған жер — бізді қоршап тұрған барлық нәрсе. Бұл дыбыстар мен түстерге, әсерлері мен ашылымдарымен ерекшеленетін үлкен әлем. Мен үшін Отанымыз алғашқы қадамдармен, алғашқы кітаптармен басталды. Әдемі әдемі елдердің әртүрлілігінен Отан — бұл жылы және жайлы жер, туыстық, тәрбиелеу және тәрбиелеудің түп-тамырымен байланысты орын.
Туған жер — біз өскен жер, бұл бізді сақтаған мәдениет пен салт-дәстүр. Менің Отаным — гүлденген, хош иісті, көңілді, жарқыраған талантты Қазақстан.
Адамның туған жермен табиғи байланысы оған эмоционалды және саналы қарым-қатынасты айқындайды. Егер адам өзінің тағдырына бей-жай қарамаса, ол өмір сүретін Отанның мүдделерінен тыс шығып кетсе, кез-келген адамның өмірі толық болмайды. Туған жер — бұл бір адам, ол өзі үшін жауапты, тіпті ол үшін жауапты емес.
Туған жер — менің үлкен бөлігім, ал мен туған жер кішкене бөлігімін. Әр адамның өмірі мен тағдыры өз туған жердің тағдырына байланысты. Туған жердің тағдыры негізінен өз азаматтарының патриоттық сезімінің тереңдігі мен күшіне байланысты. Сондықтан туған жерге деген сүйіспеншілікті өмірлік философия ретінде қабылдаймын.
Туған жер — күнделікті өмірде бізді қоршаған адамдар. Бір аймақта туылған, үнемі бір-біріне жақындастырылған адамдар бір-бірін жақсы түсінетіндіктен, олар ортақ тіл табуға және достасуға оңай. Өйткені, олар бір нәрсе ортақ — олар туған ел, және бұл қазірдің өзінде көп! Басқа елде өмір сүретін адамдар жерлестерін кез келген адаммен, кейін туған елінен, туған қаласынан, туған жерлерінен толықтай белгісіз адаммен кездестіруге шын жүректен қуанады. Бірақ әрқайсымыз өз бұрышы бар — өз кішкентай Отанымыз. Бұл қала, ауыл немесе ауыл, бұл көшеге және біз туған үйімізге, алғашқы қадамдарымызды бастағанымызда бірінші сөзді бірінші қуаныш пен алғашқы қылмыстарды тапты. Мүмкін, егде жаста болсақ, ұлы туған жер, біздің елімізді жақсы көретіндігімізді түсінеміз. Жүрегіміз терең болса да, әрине, біздің елге шынайы сүйіспеншілік бар. Бірақ менің ойымша, біз қазір біздің отбасымыз — ата-анамыз, әжелеріміз бен ата-аналарымыздың үйі әлдеқайда жақын, аса құнды әрі айқын. Бұл отанымыз туралы ойлансақ, ең алғашқы балалық шағымыз туралы ойланамыз. Осы сәтте мен анамның қолын есіме түсірдім, бұл менің аяқтарыма берік тұруға көмектесті; пештен шығарылған әже бәліштерінің таныс және бірегей иісі; Нәзік әндер және жұмбақ және қызықты балалар туралы ертегілер. Мен аулада қуанышпен ойнаған кішкентай кішкентай котенок есімде. Балалық шағында мен мені және ата-анамның үйдің жанына отырғызған ағаштарға қараған кезде, нәзік, жылы сезім жүрегімде оянады.
Кейде олар да бізге, адамдарға айтқым келеді. Құстар, бәлкім, осы аймақ туралы көптеген қызықты нәрселерді айтуы мүмкін! Бала кезімде менің әжем маған бау-бақшаға құлап түскен бірнеше құлпынай әкелді. Мен әлі күнге дейін жаңа піскен жидектердің осы ұмытылмас дәмін сезінемін — оларды дүкенде немесе нарықта сатып ала алмайсыз. Өйткені олар біздің туған жерімізден, кішкентай Отанымыздан.
Ерте жастан бастап, ата-анам менің туған табиғатыма деген сүйіспеншілікті үйретті. Енді мен ешқашан нәзік гүлді жырмаймын, филиалда сән салатын құстарды қорқытпаймын. Мен бұл сұлулықты құтқарғым келеді, өйткені менің туған жерім көмектесуіме байланысты. Біздің айналамыздағы бүкіл әлем Отанымыз.
Елбасымыз Н.Назарбаевтың тарихи құжатқа айналған «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында: «...Туған жер – әркімнің шыр етіп жерге түскен, бауырында еңбектеп, қаз басқан қасиетті мекені, талай жанның өмір-бақи тұратын өлкесі. Оны қайда жүрсе де жүрегіміз әлдилеп өтпейтін жан баласы болмайды» - деп туған жердің қасиетіне ерекше тоқталады.
Әрбір адамның табан тірер туған жері болады. Туған елге, жерге деген сүйіспеншілік адамды алға жетелеп отырады. Дана халқымыз: «Әркімнің туған жері – Мысыр шаһары» - деп бекер айтпаған ғой.
Расында, сонау ел басына күн туған зар заманда ата-бабаларымыз туған жердің топырағын бір иіскеу үшін айшылық жерден ат арытып келген. Әйгілі Бейбарыс бабамыз шетте жүріп, туған елін сағынған шағында әрдайым туған елден алдырған жусанды искеп, туған жерге деген сағынышын басқан екен. Сондықтан, әрбір азамат қайда жүрсе де жүрегінің түбінде туған жерге деген құрметін сақтау керек.
Тәуелсіздік жылдарында елге оралған қандастарымыздың атажұртқа қайта оралып, туған жерге ту тігуі елге, жерге деген зор махаббаттың белгісі. Біз алыстан ата жұртын аңсап келген ағайындарға зор құрметпен қарауымыз керек. Біз тәуелсіз Отанымыз Қазақстан деген елде бақытты өмір сүріп жатқан елміз. Алланың нұрына бөленген бақытты халықтардың біріміз. Әлемде тәуелсіздікке қол жеткізу үшін ғасырлар бойы күресіп келе жатқан халықтар бар. Солардың көпшілігі үшін азаттық таңы қол жетпес үлкен арманға айналып отыр. Әрбір Қазақстан азаматы елдің игілігіне, бірлігіне қызмет етіп, тәуелсіз елдің азаматы екендігімізді зор мақтан тұтуымыз керек. Біріккен Ұлттар ұйымының төріне шығып, Қауіпсіздік Кеңесіне төрағалық етуіміз осы ел азаттығының жемісі.
Қоршаған ортасына, ата-анасына, туған-туысына деген ыстық ықылас Отанға деген сүйіспеншілікке ұласса, ол адамның рухани деңгейінің биіктігі. Ұлтымыздың әйгілі шешені Қазыбек би:
«Алтын ұяң – Отан қымбат... Туып өскен елің қымбат, кіндік кескен жерің қымбат», - деп туған жердің қасиетін ерекше бағалаған.
Сондықтан әрқайсымыз Отанмызды ардақ тұтып, оның тарихын жете білуіміз керек. Және де жас ұрпақтың бойына ел тарихын, шежіресін сіңіру аға ұрпақтың басты міндеттерінің бірі болып табылады.
Несін жасырамыз, әлі де болса арамызда жеті атасын білмейтін егде адамдар бар. Шежіре білу рушылдық емес, тектілік болып табылады. «Жеті атасын білген жеті рудың қамын жер», - деп ата-бабаларымыз бекер айтпаған ғой.
Бауыржан Момышұлы: «Опасызда - Отан жоқ» деген екен. Отанын, салт-дәстүрін, ұлттық құндылықтарын тәрк етіп, басқаның жетегінде кетіп жатқан жастарымыз да кездеседі. Біздің ортамызға от тастап, бірлігіміздің шырқын бұзуға тырысатын сырт күштер бар екендігін ұмытпағанымыз жөн. Қазақ дінге, тілге бөлінбеу керек. Бұл баяғыдан келе жатқан «Бөліп ал да, билей бер» деген шеттен келген басқыншылардың тәсілі. «Біріңді қазақ бірің дос,көрмесең істің бәрі бос»,- деп айтқан хакім Абайдың даналығын бүкіл қазақ ту етіп ұстағаны абзал.
Дініміз Ислам туған жерді, Отанды ардақтауға шақырады. Адамзаттың ардақтысы Пайғамбарымыз:
«Отанды сүю – иманнан», - деп бекер айтпаған.
Төл дініміз – Ислам бес нәрсені – Отанды, дініңді, ар-намысыңды, жаныңды, дүниеңді көздің қарашығындай сақтауға шақырады.
Отанға, туған жерге деген құрмет отбасынан бастау алады. Алла Елшісі бір хадисінде:
«Басшы еліне, отағасы жанұясына, малшы малына жауапты. Әркім өз қарамағындағылардан сұраққа тартылады», - деп ата-ананың ұрпақ алдындағы міндетін айрықша айқындап айтқан.
Өкінішке орай, біздің ата-аналар жұмысбастылықты сылтау етіп, бала тәрбиесін уысынан шығарып алды. Қазір немересіне ертегі айтатын әже, ел шежіресін баласына жаттатын ата некен саяқ кездеседі.
Елбасымыз мақаласында туған жерге тағзым ету мәселесін өте орынды қозғап отыр. Егемендігіміздің арқасында елімізде қаншама кәсіпкерлер, қалталы азаматтар пайда болды. Сол азаматтар Алла берген дәулетін ел игілігіне жұмсаса, нұр үстіне нұр болар еді. Дегенменде, көп жағдайда өреміз жетпей, қолға келген мол қаржыны далаға шашатын жайымыз бар.
Тарихқа барлап отырсақ, Алла берген дәулетін ел игілігіне жаратып, ел жадында мәңгі қалған тұлғаларымыз баршылық. Мысалы 1836 жылы Семей шаһарында өз қаржысымен мешіт салдырған Тыныбай Кәукенұлының есімін әлі күнге дейін Семей халқы зор құрметпен еске алады. Атымтай жомарттың салдырған мешіті екі ғасырға жуық ел игілігіне жұмыс істеп тұр. Бүгінде Тыныбай мешіті еліміздегі көне ғибадатханалардың бірі болып саналады. Сонымен қатар, Семей қаласында ХІХ ғасырдың ортасында мұсылман көпестері салдырған бірнеше мешіт әлі күнге дейін жамағаттарға тұрақты қызмет көрсетіп келеді.
Арғы бетте өмір сүрген Баспай байдың жомарттығы, елге деген қамқорлығы жұрт арасында осы уақытқа дейін аңыз болып айтылуда.Ол кісі Еміл өзенінің үстіне көпір салдырған, талай мұқтаж жандарға көмек қолын ұсынған екен.
Меніңше ата-бабаларымыз Пайғамбарымыз:
«Адам өлген соң оның үш амалынан басқасы тоқтатылады. Олар жүріп тұратын садақасы (жол, мектеп, мешіт, көпір салу) пайдалы білім және өзіне дұға ететін салиқалы ұрпақ» - деген ұлағатты хадисін әрдайым өмірлік ұстанымға айналдырған екен.
Туған ауылға, жерге көмек көрсету үрдісі бүгінде қанатын кеңге жайып келеді. Әсіресе, бұрын мектеп бітірген жастардың өздерінің 10, 20 жылдық кездесулері кезінде туған ауылдарына, білім алған мектептеріне материалдық көмек ұсынуы көңілге қуаныш ұялатады. Алдағы уақыттарда осындай елге көмегі бар шаралар көптеп атқарылатынына сеніміміз мол.
Отанды қорғау әрбір азаматтың борышы. Пайғамбарымыз бір хадисінде:
«Шекараны және Отанды қорғау үшін бір күн, бір түн күзету бір ай нәпіл ораза ұстап, түнде нәпіл намаз оқудан қайырлы» деген екен.
Тарихымызға көз салсақ, осындай ұлан ғайыр кең дала ата-бабаларымыздың асқан ерлігімен, қанымен жеткен. Отан тарихындағы Абылай хан, Хан батыр Қабанбай, қанжығалы Бөгенбай, Райымбек, Шыңқожа, Боранбай сынды тағы басқа елге қорған болған алып тұлғаларымыздың есімін жас ұрпақ ортасына кеңінен насихаттау керек. Бұл шара отбасында, мектепте, БАҚ-тарда кеңінен үлкен өріс алса. Өкінішке орай, елге тұлға болған, ұлт азаттығы үшін жанын пида еткен даңқты бабаларымыздың есімі тек белгілі мерейтойларда ғана айтылады. Неге қазақтың әйгілі қолбасшылары туралы көркем кинолар түсірмеске? Бұл тақырыптардың бүгінде біз үшін тәрбиелік мәні зор.
Таяуда жұмыс барысымен қаламыздағы бір үлкен мемлекеттік мекемеге бардым. Мекеме ғимаратының дәлізіне қазақтың ел қорғаған бүкіл батырларының суретін іліп қойған. Қандай ғибратты іс!
Өзім қасиетті Шыңғыстауда дүниеге келіп, өстім. Қазақтың даналары дүниеге келген елдің бір ерекшелігі жасымыздан Абайдың, Шәкәрімнің даналығын және өңірдің тарихын жаттап өстік. Өлке тарихын бізге бастауыш сыныптардан бастап санамызға сіңірді. Хакім Абайдың 100-ге жуық өлеңін жатша оқитын балаларды ауданның кез-келген мектебінен кездестіруге болады. Бұл дегеніміз тәрбие жолындағы аға ұрпақтың кейінгі толқынға жасаған ғибратты еңбегі. Осындай үрдіс еліміздің әрбір өңірінде қолға алынса деген ұсынысымыз бар.
Елбасымыздың:
«Туған жерге деген сүйіспеншілік Туған елге – Қазақстанға деген патриоттық сезімге ұласады» деген сөзімен мақаламды түйіндей келе, барша отандастарымды егеменді еліміздің жарқын болашағы жолына аянбай еңбек етуге шақырамын.
Алла Тағала сүйікті Отанымыз - Қазақстан Елін жарқын болашаққа бастап, әрдайым береке-бірліктің ордасы болуын нәсіп етсін. Еліміз аман, жұртымыз тыныш болсын! Әмин.
Категория: коучинги | Добавил: mmengalieva
Просмотров: 21 | Загрузок: 12 | Рейтинг: 0.0/0
Всего комментариев: 0
avatar